Morse-stafróf og hljóðritun

*_{Íslensk CAA-hljóðritun ("flugstafróf"). Sjá http://www.caa.is/media/PDF/AMDT_22_160206.pdf}

Morse-kennsluforrit

Eins og sjá má í töflunni hér við hliðina, er lögð áhersla á að kenna morse ekki sjónrænt með strikum og punktum, heldur hljóðrænt, og kenna þannig heilanum að breyta morse beint í stafi án þess að þurfa að fara gegnum þá aukalykkju að þurfa að sjá fyrir sér punkta og strik fyrst.

Nútímaaðferðir leggja auk þess áherslu á að kenna morse strax á réttum hraða (a.m.k. 15 orð á mínútu), því aðeins þannig lærast stafirnir eins og eitt hljóð eða taktur. Til eru tvær grunnaðferðir til að læra morse á fullum hraða:

• Farnsworth-aðferðin
  Hér er nauðsynlegt að læra flesta eða alla stafina fyrst, sem hljóð. Þjálfunin gengur síðan út á að senda stafina á fullum hraða en með löngu bili milli stafa til að gefa heilanum tíma til að fletta upp í hljóðbankanum. Bilið milli stafa er svo stytt, eftir sem uppflettingin gengur hraðar með æfingunni. Ekki er nauðsynlegt að ná 100% færni áður en hraðinn er aukinn, því þá kann hreinlega að hægja á lærdómnum. Með Farnsworth-aðferðinni er hægt að læra með samhangandi texta og í raun láta kennsluforritið morsa hvaða texta sem er.
  Gott Farnsworth-forrit frá ZL1AN má finna hér: http://www.nzart.org.nz/exam/index.html

• Koch-aðferðin
  Hér eru aðeins kenndir tveir eða þrír stafir í upphafi, og þeir sendir í belg og biðu á réttum hraða og með réttu millibili (ekki lengra bili milli stafa líkt og í Farnsworth-aðferðinni). Með það að stafirnir eru færri í upphafi er heilinn fljótari að fletta upp og aðgreina þá. Þegar um 90% færni er náð í að lesa fyrstu 2-3 stafina er einum bætt við, og svo koll af kolli. Koch-forritin kenna gjarnan stafina í ákveðinni röð. Eðli málsins samkvæmt er ekki hægt að láta kennsluforritið lesa samhangandi texta, heldur eru tilviljanakennd "orð" sett saman úr þeim stöfum sem verið er að kenna.
  Gott Koch-forrit frá G4FON má finna hér: http://www.g4fon.net/

Mismunandi er hvaða aðferð hentar hverjum og einum og um að gera að prófa báðar.

—
Auðvitað er til urmull af morse-tengdum forritum, sjá t.d. í linkasafni dxzone.com:
Morse, þýðing og sending: http://www.dxzone.com/catalog/Software/Morse_Code_Decoders/
Morse, kennsla: http://www.dxzone.com/catalog/Software/Morse_Code_Training/

Ýmsir tenglar:
Morse kennsla og hljóðskrár fyrir byrjendur og lengra komna: http://www.morsecat.de/

Ýmsar venjur í morse

Úr Nýliðabæklingi TF3KB

Hlustið alltaf fyrst á tíðninni áður en þið byrjið að kalla. Kallið aldrei lengi í einu, nema einhver sérstök ástæða sé til þess. Sendið stutt CQ með kallmerki inn á milli. Það hefur lengi verið venja að endurtaka CQ og kallmerki þrisvar: CQ CQ CQ DE TF3IRA TF3IRA TF3IRA AR K, eða jafnvel endurtaka þessa syrpu þrisvar áður en lokamerki og K er sent. Þetta er allt háð kringumstæðum, en venjulega er best að kalla stutt og oft, og hlusta oft inn á milli.

CQ má beina til einhvers ákveðins staðar, t.d. CQ TF til íslenskra stöðva eða t.d. CQ ASIA til Asíustöðva. Svarað er með því að senda kallmerki stöðvarinnar sem svara á þrisvar, og síðan sitt eigið kallmerki þrisvar, t.d. TF3KB TF3KB TF3KB DE TF3IRA TF3IRA TF3IRA AR K. Þegar þið heyrið einhvern kalla en náið ekki kallmerkinu, notið þá QRZ? - gleymið ekki spurningarmerkinu. Notið skammstafanir þegar því verður við komið í sendingunni. Notið millibilsmerki (tvöfalt strik) milli setninga. Notið R fyrir kommu í tugabroti, t.d. 3R5 fyrir 3,5 MHz.

Kallmerki verður alltaf að senda með vissu millibili, til að auðkenna stöðina. Óþarfi er að senda þau í hvert sinn, sem skipt er, ef skipt er oft. Ef kallmerki er sleppt, er sen BK í staðin fyrir K. K þýðir byrjið sendingu hver sem er. Þetta er notað á eftir CQ og eins í sambandi, þegar ekki er haft á móti því að aðrir kalli inní. KN sent sem eitt merki er notað fyrir K þegar kalli frá öðrum stöðvum verður ekki svarað.

R er notað í byrjun sendingar, en aðeins þegar allt er rétt móttekið. BK er notað fyrir K þegar sent er stutt í einu og oft skipt yfir án þess að senda kallmerkin. Einnig notað til að kalla inní samband, sem þegar er í gangi.

AR sent sem eitt merki (lokamerki) notað í lok sendingar á undan kallmerkjum. Einnig er mælt með því í lok CQ eða kalls áður en samband er komið á. Það er þá sent síðast (þ.e. á eftir kallmerkinu). SK sent sem eitt merki er notað í lok sambands, t.d. SK TF3IRA DE TF3KB.
CL er notað þegar stöðinni er lokað og fleiri stöðvum verður ekki svarað. T.d. SK TF3IRA DE TF3KB CL.

Sendið jafn og reglulega, leiðréttið villur, sem þið gerið, það eru fáir sem kunna hugsanalestur. Biðjið
um endurtekningu ef þið náið ekki einhverju. Notið ekki QRM eða QRN í stað QRS.